ЗЭВ - ЦАХИМ НОМЫН ЄРГЄЄ :: МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧОО :: ЗУРГАДУГААР БЇЛЭГ

173. Бас хоромхон зуур болоод нэгэн морьтой хїн айсуй харагдав. Їзвэл, нэгэн хїн мэт байтал, дор нь хїний хєл мэт юм унжилзаж байна. Хїрч ирэхэд їзвэл, Єгэдэйн хойно Борохул сундалж (Єгэдэйг Борохул, эмээл дээрээ дїїрч) ирэв. Борохулын амны завжнаас цус цувирч байна. Учир нь Єгэдэйн хїзїї суманд шархтсан тул Борохул, тїїний асгарсан цусыг амаар шимж, зангирсан нєжийг завжаар цувируулж ирэв. Чингис хаан їзээд нїднээс нулимс цувируулж сэтгэлээ зовж, даруй гал тїлїїлээд шархыг хайрч, Єгэдэйд унд єгч уулгаад, дайсан ирвэл байлдъя гэж хїлээж байв. Борохул єгїїлрїїн: "Мау єндрийн єврєєр Улаан Бургадын зїг цааш дайсны тоос суунаглаж далд оров" гэвэл Борохулын тэр їгийг сонсоод: "Дайсан хэрэв халдаж ирвэл бид хатгалдан байлдах билээ. Дайсан тийнхїї дутаасан бол бид цэргээ засацгааж нэхье" гэж хєдлєв. Тэндээс хєдлєєд Улхуй шилїгэлжид [гэдэг голыг] чиглэн явж Далан нэмїргэ хїрэв.

174. Тэнд хойноос Хадаан-Далдурхан, эм хєвїїдээс салж хагас болж ирэв. Хадаан-Далдурхан ирээд Ван ханы їг гэж єгїїлрїїн: "Ван хан, хєвїїн Сэнгїмийг энгэсэг хацраа суманд шархтаж унахад дээр нь ирж хэлсэн нь:

"Хєндлєний хїнийг
Хєнєєх гээд
Хєєрхий биеэ
Хєсєрдїїлэв, чи
Хажуугийн хїнийг
Халдах гээд
Хацар энгэсгээ
Хатгуулав, чи
Хайрт хєвїїний
Хатгагдсаны тєлєє
Харь дайсныг
Халдан довтолъё"

гэвэл, Ачиг-Ширїн єгїїлрїїн:

"Эзэн хан минь
Эрхбиш болоомжилж айлд
[Эзэн хан тэргїїлэн
Энгийн харц бїгдээр]
Эс заяасан хєвїїний
Эрэл мєрєєдєл болж
Элдэв арга хийлгэж
Эвий бавий хэмээн залбирах бєлгєє
Энэ залбирал бїтэж
Эхээс тєрсєн заяасан
Эрхэм хєвїїн Сэнгїмийг
Энхрийлэн асарч сувилъя

Монгол (Мєн гол)-ын олонх, Жамуха, Алтан, Хучар нарыг дагаж бидний энд бий. Тэмїжинийг дагаж гарсан монголчууд хаана холдох вэ? Морин унаатан, модон нємєртєн болов тэд (хїн бїр дєнгєж ганц морьтой бєгєєд гэргїй учраас модны нємєрт хоргодож байгаа). Тэднийг дагаж эх ирвэл бид очиж, морины хомоол мэт хормойлж авч ирье" гэв. Ачиг-Ширїний энэ їгэнд Ван хан єгїїлрїїн: "За, тийм бол хєвїїн эндэх болуузай. Хєвїїнийг асран сувил" гээд байлдааны газраас буцаж харив" гэв.

ємнєх   |   дараахи 

 
 

Номын Єргєє

© 1999-2002, Tsakhim Urtee Network or its affiliates