<HTML>
<HEAD>
<link rel="STYLESHEET" type="text/css" href="cssClass.css">
<TITLE>ASP.NET (Г.Ганболд)</TITLE>
</HEAD>
<BODY>

<A NAME="ASPNET"></A>
<P>&nbsp;</P>

<script language="JavaScript">
function OpenWnd()
{
window.open("http://www.asuult.net/gganbold")

}

var i
if (top.frames.length==0) 
	{i=1;}
else if (top.frames[2].name=="frmMain")
	{i=0;}
else
	{i=1;}
	
if (i) 
{
document.write(' <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0"  width="100%" bgcolor="#C0C0C0">');
document.write('  <tr><th width="33%"><p align="left"><a href="#" onclick=OpenWnd()>VS.NET-ийн талаар дэлгэрэнгvй</a></p></th>');
document.write('    <th width="33%"><h1  align=center>ASP.NET</h1></th>');
document.write('    <th width="34%" ><p align="right">Г.Ганболд /2002.12.01/ </p></th>  </tr>');
document.write('</table>');
} 
else
{
document.write('<h1 align=center>ASP.NET</h1>');
}
</script>

<P>&nbsp;</P>

<i>
<UL TYPE=circle>
<LI><a href="#AboutASPNET">ASP.NET-ийн тухай</a></LI>
<LI><a href="#WebForms">Web Form-ууд</a></LI>
<LI><a href="#WebFormControls">Web Form контролууд</a></LI>
<LI><a href="#WebService">Web Service-vvд</a></LI>
</UL>
</i><br>

<a name="AboutASPNET">
<P>&nbsp;</P>
<h2>ASP.NET-ийн тухай</h2><p>

ASP.NET нь вэб программ (web appliction) vvсгэхэд зориулагдсан. Энэ нь ASP (Active Server Pages)-ийн бvх боломжууд дээр нэмж COM (Component Object Model) контролууд ба RAD (Rapid Application Development) технологийг  UI (user interface)-жуулж загварчлахад зориулан оруулсан. Мэдээж vvний vр дvнд маш хурдан, єргєн боломжтойгоор вэбийг хєгжvvлэх юм. <P>

ASP.NET дараах бvтэцтэй.  <br>

<img src="image/vb/ASPNET.gif">
<a name="WebForms">
<P>&nbsp;</P>

<h2>Web Form-ууд</h2>
Web Form-ууд нь ASP.NET-ын амин сvнс нь юм. Web Form-ууд Windows Form-уудтай маш тєстэй. Є.х тvvн дээр оршиж буй контролууд нь property, method, event-vvдээр хангагдсан. Web Form-ууд нь харагдах хэсгийг агуулсан .ASPX єргєтгєлтэй файл, формын код хэсэг нь класс файлд хадгалагдана. <p>

Хуудас хэрэглэгчийн браузераас дуудагдахад  .ASPX хуудас, классыг буй  DLL файлын хамт санах ойд ачаалагдана. Энэ vед init болон load vзэгдлvvд vvсэх болно. Init vзэгдэл  нь .NET Framwork-ын дотоод зохицуулалтын vед vvснэ. Харин Load vзэгдэл нь хуудсыг хамгийн анх дуудагдахад, эсвэл хэрэглэгч дарсан товчлуур болон бусад контолын нєлєєгєєр дахин унших vед дуудагдана. Хуудас бvрэн хэрэглэгдээд дууссан бол Unload vзэгдэл vvсэн санах ойгоос чєлєєлєгдєх болно.  <p>

Хэрэглэгч Web Form-ын товчлуур дээр дарах vед энэ нь сервер лvv дамжин, хуудасны бvх мэдээлэл ижил хуудас руу байрлуулагдан, хуудас дахин vvсэн, vзэгдэл ажиллах болно. <p>

<a name="WebFormControls">
<P>&nbsp;</P>

<h2>Web Form контролууд</h2>
<P>&nbsp;</P>
<h3>HTML контролууд</h3>
Та HTML контролуудыг FrontPage болон бусад редакторуудыг ашиглан хэрхэн vvсгэж ашиглахыг мэдэх биз ээ. Web Form-ууд дээр ч мєн vvнийг хэрэглэх боломжтой. <br>
Жишээ нь та textbox vvсгэх гэж буй бол дараах кодыг "<", ">" хашилтанд бичнэ. <br>input type=”text” id=txtFirstName size=25. Дараах контрол vvснэ. 
<input type=”text” id=txtFirstName size=25> <p>

VS.Net хэрэглэн vvсгэж буй бол Toolbox цонхоос (HTML tab) TextField-ийг сонгон, HTML хуудас дээр зурахад хангалттай. 
<P>&nbsp;</P>
Ta ID-г контрол бvрдээ оноож єгснєєр client-side JavaScript кодыг  бичиж vзэгдлvvдийг  ашиглах боломжтой болно.  <br>
Жишээ нь: <br>
OnBlur - контол фокусаа алдах vед<br>
OnChange – контолын утга єєрчлєгдєхєд<br>
OnClick – контол дээр товшилт хийхэд<br>
OnFocus – контол фокустай болоход<br>
OnMouseOver – хулгана контол дээгvvр зєєгдєхєд<br>

<P>&nbsp;</P>
<h3>Web Form контролууд</h3>

Web Form контолууд нь сервер дээр vvсдэг ба ажилладаг. Ямар нэгэн vйлдэл хийгдсний дараа HTML-рvv хєрвєдєг ба энэ нь хэрэглэгчийн броаузер руу илгээгддэг. 
Бvх Web Form контролууд нь System.Web.UI.WebControls классаас удамшсан байдаг. Энэ суурь классад  нийтлэг property-нууд тодорхойлогдсон байдаг. <br>Жишээ нь: BackColor, Enabled, Font, ForeColor, Modifiers, TabIndex, Visible, Width г.м
<P>&nbsp;</P>
Дараах хvснэгтээс server-side контолууд, server-side vзэгдлvvдийг харж болно.

<table  border="1" cellspacing="1" cols=4 frame=box rules=all><b>
<tr ><th>Конртол</th><th>Тайлбар</th><th>Server-Side Event-vvд</th><th>HTML код</th></b></tr><tr><td>Label</td><td>HTML хуудасан дээр текст харуулах</td><td>None</td><td><asp:Label id=Label1 runat="server">Label</asp:Label></td></tr>
<tr><td>TextBox</td><td>Хэрэглэгчэд єгєгдєл оруулах боломж олгоно</td><td>TextChanged</td><td><asp:TextBox id=TextBox1 runat="server"></asp:TextBox></td></tr>
<tr><td>Button</td><td>Жирийн button контрол ба click хийхэд сервер дээр vйлдэл хийгдэнэ. Нэмэлт мэдээллийг  CommandName ба CommandArguments property-нуудаар дамжуулж болно</td><td>Click, Command</td><td><asp:Button id=Button1 runat="server" Text="Button"></asp:Button></td></tr>
<tr><td>LinkButton</td><td>Button-той тєстэй сервер лvv дамжуулна. Гэвч button нь  hyperlink-тэй ижил харагдана</td><td>Click, Command</td><td><asp:LinkButton id=LinkButton1 runat="server">LinkButton</asp:LinkButton></td></tr>
<tr><td>ImageButton</td><td>Дэлгэцэнд зураг харуулна. Хэрэв товшилт хийвэл, сервер лvv коммандын мэдээллэ дамжуулна. (хулгана координат г.м)</td><td>Click</td><td><asp:ImageButton id=ImageButton1 runat="server"></asp:ImageButton></td></tr>
<tr><td>Hyperlink</td><td>Жирийн hyperlink(холболт) контрол</td><td>None</td><td><asp:HyperLink id=HyperLink1 runat="server">HyperLink</asp:HyperLink></td></tr>
<tr><td>DropDownList</td><td>Жирийн HTML контролтой тєстэй. Гэвч єгєгдлийн баазтай бэхлэгдэж чаддаг.</td><td>SelectedIndexChanged</td><td><asp:DropDownList id=DropDownList1 runat="server"></asp:DropDownList></td></tr>
<tr><td>ListBox</td><td>Жирийн HTML контролтой тєстэй. Гэвч єгєгдлийн баазтай бэхлэгдэж чаддаг.</td><td>SelectedIndexChanged</td><td><asp:ListBox id=ListBox1 runat="server"></asp:ListBox></td></tr>
<tr><td>DataGrid</td><td>Та энэ контролыг  єгєгдлийн эхтэй бэхлэж, энэ нь бvх баганын мэдээллийг дэлгэцэнд гаргана. Мєн хуудсуудтай болгох, эрэмбэлэх, хялбар форматлах зэрэг боломжуудтай.</td><td>CancelCommand, EditCommand, DeleteCommand, ItemCommand, SelectedIndexChanged, PageIndexChanged, SortCommand, UpdateCommand</td><td><asp:DataGrid id=DataGrid1 runat="server"></asp:DataGrid></td></tr>
<tr><td>DataList</td><td>Єгєгдлийг хvснэгтэн бус хэлбэрээр форматлана. Та єгєгдєлтэй бэхлэхдээ бэлэн загвар ашиглаж болно.</td><td>CancelCommand, EditCommand, DeleteCommand, ItemCommand, SelectedIndexChanged, UpdateCommand</td><td><asp:DataList id=DataList1 runat="server"></asp:DataList></td></tr>
<tr><td>Repeater</td><td>Єгєгдлийг хvснэгтэн бус хэлбэрээр форматлана. Та єгєгдєлтэй бэхлэхдээ бэлэн загвар ашиглаж болно.</td><td>None</td><td><asp:Repeater id=Repeater1 runat="server"></asp:Repeater></td></tr>
<tr><td>CheckBox</td><td>Жирийн HTML контролтой адил хэрэглэгч сонгох ба vлсонгох боломжтой.</td><td>CheckChanged</td><td><asp:CheckBox id=CheckBox1 runat="server"></asp:CheckBox></td></tr>
<tr><td>CheckBoxList</td><td>Дэлгэцэнд хамт ажилладаг бvлэг check box-уудыг vзvvлнэ.</td><td>SelectedIndexChanged</td><td><asp:CheckBoxList id=CheckBoxList1 runat="server"></asp:CheckBoxList></td></tr>
<tr><td>RadioButton</td><td>Жирийн HTML контролтой маш тєстэй ба дэлгэцэн дэх товчлуурыг  хэрэглэгч сонгох ба vлсонгох боломжтой.</td><td>CheckChanged</td><td><asp:RadioButton id=RadioButton1 runat="server"></asp:RadioButton></td></tr>
<tr><td>RadioButtonList</td><td>Дэлгэцэнд хамт ажилладаг бvлэг radiobutton контролуудыг vзvvлнэ.</td><td>SelectedIndexChanged</td><td><asp:RadioButtonList id=RadioButtonList1 runat="server"></asp:RadioButtonList></td></tr>
<tr><td>Image</td><td>Жирийн HTML контролтой маш тєстэй.  Хуудасанд зураг байрлуулна.</td><td>None</td><td><asp:Image id=Image1 runat="server"></asp:Image></td></tr>
<tr><td>Panel</td><td>Бvлэг контролуудад хэрэглэгддэг.</td><td>None</td><td><asp:Panel id=Panel1 runat="server">Panel</asp:Panel></td></tr>
<tr><td>PlaceHolder</td><td>Run time vед динамикаар server-side контролуудыг vvсгэх vед байрлуулах зэрэг vйлдлийг хийхэд хэрэглэгдэнэ.</td><td>None</td><td><asp:PlaceHolder id="PlaceHolder1" runat="server"></asp:PlaceHolder></td></tr>
<tr><td>Calendar</td><td>HTML тєрлийн календар vvсгэдэг. Анхны огноо єгєх, урагш, хойш каледарыг гvйлгэх г.м</td><td>SelectionChanged, MonthViewChanged	</td><td><asp:Calendar id=Calendar1 runat="server"></asp:Calendar></td></tr>
<tr><td>AdRotator</td><td>Дэлгэцэнд сурталчилгааны жагсаалтыг гаргахыг зєвшєєрдєг. Хэрэглэгч хуудсыг дахин vзэх болгонд сурталчилгаа нь цикл маягаар дэлгэцэнд гарна. </td><td>None</td><td><asp:AdRotator id=AdRotator1 runat="server"></asp:AdRotator></td></tr>
<tr><td>Table</td><td>Жирийн HTML контролтой адил</td><td>None</td><td><asp:Table id=Table1 runat="server"></asp:Table></td></tr>
<tr><td>RequiredFieldValidator</td><td>Форм дох аль нэг контрол ямар нэг зvйлээр дvvргэгдсэн эсэхийг шалгана. Хэрэв буруу бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно.</td><td></td><td><asp:RequiredFieldValidator id=RequiredFieldValidator1 runat="server" ErrorMessage="RequiredFieldValidator"></asp:RequiredFieldValidator></td></tr>
<tr><td>CompareValidator</td><td>Форм дох 2 контрол дээрх мэдээллvvдийг харьцуулна. Хэрэв ижил биш бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно. </td><td></td><td><asp:CompareValidator id=CompareValidator1 runat="server" ErrorMessage="CompareValidator"></asp:CompareValidato></td></tr>
<tr><td>RangeValidator</td><td>Контролд оруулсан утга нь тодорхойлсон заагт (0<x<100) байгаа эсэхийг шалгана. Хэрэв энэ заагт биш бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно</td><td></td><td><asp:RangeValidator id=RangeValidator1 runat="server" ErrorMessage="RangeValidator"></asp:RangeValidator></td></tr>
<tr><td>RegularExpressionValidator</td><td>Контролд оруулсан єгєгдлийг таны тодорхойлсон тогтмол загварт (###-###) тохирч байгаа эсэхийг шалгана. Хэрэв энэ заагт биш бол таны тодорхойлсон алдааны мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно</td><td></td><td><asp:RegularExpressionValidator id=RegularExpressionValidator1 runat="server" ErrorMessage="RegularExpressionValidator"></asp:RegularExpressionValidator></td></tr>
<tr><td>CustomValidator</td><td>Та server-side болон client-side функцыг тодорхой контролын агуулгыг шалгахад ашиглана. Харин энэ функц нь логик утга (true, false) буцаах ёстой. Хэрэв функц vнэн утга буцаасан бол цааш vргэлжилнэ. Хэрэв худал бол мэдээлэл энэ контрол дээр гарах болно.</td><td></td><td><asp:CustomValidator id=CustomValidator1 runat="server" ErrorMessage="CustomValidator"></asp:CustomValidator></td></tr>
<tr><td>ValidationSummary</td><td>Автоматаар бvх шалгах контролуудын алдааны мэдээллийг цуглуулаад дугаарлан, форматлан дэлгэцэнд гаргана</td><td></td><td><asp:ValidationSummary id=ValidationSummary1 runat="server"></asp:ValidationSummary></td></tr>
<tr><td>XML</td><td>XML баримтуудыг HTML-тэй хамт дэлгэцэнд гаргахад хэрэглэгдэнэ. Мєн XSLT-г ажиллуулан XML-хувирган дэлгэцэнд гаргаж чадна.</td><td>None</td><td><asp:Xml id="Xml1" runat="server"></asp:Xml></td></tr>
<tr><td>Literal</td><td>label–тэй тєстэй. Дэлгэцэнд текст гаргана. Харин run-time vед шинэ vгсийг vvсгэн энэ контролд байрлуулахыг зєвшєєрдєг.</td><td>None</td><td><asp:Literal id="Literal1" runat="server"></asp:Literal></td></tr>
</table>	 					

Table 2: ASP.NET ба Web Forms-д хэрэглэгддэг Server-side контролууд


<a name="WebServices">
<P>&nbsp;</P>

<h2>Web Service-vvд</h2>

ASP.NET-ийн єєр нэг чанар бол Web Service-vvдийг vvсгэх. Web Service нь HTTP интерфайсээс дуудагддаг объект юм.  Энэ объект нь янз бvрийн vйлчилгээ vзvvлдэг ба ямар ч єгєгдлийг XML форматаар буцаадаг.  Энэ объект нь SOAP  (Simplified Object Access Protocol)-оор дамжин дуудах процедурын нэр, процедурын параметр руу дамжуулах єгєгдєл бvхий зарим XML-ийг дуудагддаг.  Web Service нь .NET-ийн ямар ч хэл дээр бичигдэн, аль платформ дээр ажиллана. <P>

Web Service-ийг .NET дээр vvсгэхэд Public method-ууд бvхий класс vvснэ. Энэ Public method бvр нь Web Service vзvvлэхэд дуудагддаг. 
<p>
Web Service диаграмм <p>
<img src="image/vb/WebService.gif"><P>&nbsp;</P>

Та .NET дээр vvсгэсэн Web Service-ийг компляци хийхэд холбоо бvхий файлууд автоматаар vvсэх болно. Энэ файлууд нь Web Service-ийн танилцуулга, Web Service-ийг нээж олоход хэрэглэгдэнэ. 

<P>&nbsp;</P>

<P>&nbsp;</P>
<P align="center"><a href="#ASPNET"> дээшээ</a> | 
<a href="WebLoginForm.html">Web Login Форм</a>
<br>
<script language="JavaScript">
document.write('<a href="')
if (top.frames.length==0)
{document.write('default.htm');} 
else
{document.write('Main.html');}
document.write('">нvvр хуудас</a>')
</script>
<P>&nbsp;</P>

<IMG SRC="http://counter.digits.com/wc/-c/1/-d/5/-b/c8c8c8/-f/00000/mousemn" ALIGN="middle" WIDTH=1 HEIGHT=1 BORDER=0 >
</BODY>
</HTML>