Хvvнvvдийн байрлал

Хvvнvvдийн байрлал бол маш чухал ЦХЯТ - гийн нэг юм. Бvхэл бvтэн тєлєвлєгєє зєвхєн vvнд зориулагдсан удаа ч бий. Зєвхєн энэ сэдэв, хvvдvvдийн байрлал буюу pawn structure (хvvнvvдийн бvтэц гэсэн ч болно) - зориулсан бvхэл бvтэн 500 гаруй хуудас ном бий. Бид зєвхєн хvvнvvдийг яаж ангилдаг г.м - ийн анхан шатны зvйлсийг л авч vзэх болно.

1. Тусгаарлагдсан хvv (isolated pawn)

2 талдаа ямар нэгэн ах/дvv хvvгvй хvvг тусгаарлагдсан хvv гэнэ. Жишээ нь:

Дээрх хєлєг дээр цагааны d4 хvv нь (цэнхэр єнгєєр будагдсан нь) тусгаарлагдсан хvv юм. Яагаад гэвэл c ба e шугамууд дээр ямар нэгэн цагааны хvv байхгvй байна. Дээрх зураг дээр байгаа хvvний бvтэц бол алдарт "Тусгаарлагдсан d хvv" байрлал юм. Англи нэр томъёо нь "IQP буюу Isolated Queen Pawn Position" билээ. Энэ байрлалыг Ботвинник, Смыслов, Каспаров, Крамник мэтийн алдарт шатарчид амжилттай ашиглаж байжээ. Бид дараа зєвхєн энэ байрлалд зориулсан бvхэл бvтэн хичээл vзэх болно. Одоо зvгээр л ерєнхийдєє тусгаарлагсан хvv ямар байдгийг vзvvлье:

ДYРЭМ #1 (муу тал): Тусгаарлагсан хvvг єєр ямар нэгэн хvv хамгаалах аргагvй учир энэ хvv айлын бай болон хувирч болно. Єєрєєр хэлбэл тусгаарлагдсан хvvтэй айлд байнга тэр хvvгээ хамгаалах хэрэг гарна.

Дvрэм #2 (муу тал): Тусгаарлагдсан хvvний урдах нvдийг, жишээлбэл дээрх хєлєг дээр d5 буудлыг цагааны ямар нэгэн хvv хамгаалах боломжгvй учир тэр нvд нь айлын бодуудыг хамгаалах байр болж болзошгvй. Бид ЦХЯТ #1 буюу морь тэмээний байлдааныг vзэж байхдаан морь - д нvд буюу буудал хэрэгтэй гэдгийг сурсан билээ. Тийм учраас та айлынхаа морьдыг тийм нvдтэй болгохоосоон зайлсхийж байх ёстой. Гэтэл тусгаарлагдсан хvvтэй болсноороон та айлынхаа морьдод бэлэн нvvдэл бэлдээг єгчихєж байна.

Дvрэм #3 (сайн тал): Тусгаарлагдсан хvvний 2 талын шугам, дээрх тохиолдолд c, e хоёр шугамууд нээлттэй байна. Тийм учраас бидний тэрэг тоглолтонд тєвєггvй оролцох юм. Ганц тэр шугам ч биш, тусгаарлагдсан d хvvний тохиолдолд b1-h7 шугам бидний цагаан хєлийн тэмээ, бэрс хоёрт айлын ноёнлуу давших сайхан зам болж єгдєг билээ.

За ямар ч байсан тусгаарлагдсан хvvний тухай хичээлийг бид зав л гарвал дараа дэлгэрэнгvй авч vзнэ.

2. Гэдрэг хvv (backward pawn)

Урагшаа нvvж болох болов ч, нvvвэл хvнд байдалд орох хvvг Гэдрэг хvv гэнэ.

Дээрх хєлгийг сайн ажиглавал харын d6 хvv гэдрэг хvv байна. Сайн хар даа, хэдийгээр харын хvv нvvж болох болов ч нvvвэл зvгээр л идvvлчихгээд байгаа биз? Яагаад? Яагаад гэвэл цагаан тал "гэдрэг хvv" d6 - ийн нvvх буудал, d5 - ыг эзэмшиж байна. Энэ байрлалд цагаан Tg5 гэж нvvдэг. Энэ тэмээ харын морийг “идэх” тєлєвлєгєєтэй. Харын морь “маш чухал” d5 буудалыг хамгаалж байсан юм л даа. Цагаан тал харын d5 буудалын хамгаалагчийг устгасанаараа тэр чухал d5 буудлын хvчийг улам сулруулж байгаа юм. Ямар нэгэн хvv ч юм уу, буудал сул байж болно. Энэний хvчийг УЛАМ сулруулах нь чухал билээ. Айлынхаа муу талыг улам муу болго.

За одоо d5 буудал яагаад ийм чухал байдгыг авч vзье. Хэрэв цагаан тал харын d5 буудлыг хамгаалж болох бvхнийг (харын f6, c6 мориуд болон с8 тэмээ) устгаж чадаг юм бол тэрээр с3 морио d5 - д байрлуулна. Энэ бол бидний ємнєх хичээлдээрээ авч vзсэн “морь тэмээний байлдаан” - ы нэгэн жишээ байна. Цагааны морь с3-аас d5-луу нvvснээрээн улам хvчирхэг болох нь мэдээж.

Гэдрэг хvvнд муу тал байна уу гэхээс биш сайн тал гэж байхгvй. Иймээс гэдрэг хvvтэй болохоос аль болохоор зайлсхийж яв. Харин таны єрсєлдєгч гэдрэг хvvтэй болбол:

1. Tэр хvvнийхээ урталынх нь буудал руу хамаг хvчээрээн довтол.

2. Урдах нvдийг хараандаа авсныхаа дараа тэр гэдрэг хvvрvv нь, єєрлvv нь довтол!